Ц.Болдын блог

Just another WordPress.com weblog

“НАМ” ХИЙГЭЭД НАМ

Posted by bolod on May 29, 2008

Социализмын үед л нам засагтаа үнэнч хүмүүс нам намайг мэднэ хэмээн үнэн сэтгэлээсээ боддог үйлддэг байлаа. Намын даалгавраар юуг ч хийж, намын илгээлтээр хаана ч очиж мэднэ.

Өдгөө өөрчлөгдсөн зүйл байна уу? Социалист нийгэмд ганцхан л намтай байдаг тул нийгмийн гишүүдийг намын гишүүн хийгээд нам бус хэмээн ялгаж болдог. Харин намын гишүүдийг дотор нь намын жирийн гишүүд хийгээд намын удирдлага гэж зэрэглэдэг байна. Орвэлийн 1984 зохиолд намын гишүүдийг намын гишүүд хийгээд ДОТООД намын гишүүн хэмээн ялгадаг шиг.  

Намын гишүүн гэсэн шошго нь тухайн хүний зэрэглэл, кастыг тодорхойлохоос гадна намын гал улаан батлах нь нийгэмд арай илүү тэгш эрх эдлэх батламж бичиг, бусдаас давуу хангамж боломж хүртэх путёвк, намын гишүүн гэдгийг нь байнга сануулах чойго зэрэг үүргийг давхар гүйцэтгэнэ. Нийгмийг нэг хэв загварт оруулж, нийгмийн гишүүдийг нэгэн төрлийн бүлэг болгон, адилхан үзэл бодолтой, ижилхэн материаллаг хангамжтай байлгахын тулд намын хатуу чанд үзэл суртал байхаас аргагүй. Монгол улс 1990-ээд оноос хойш нэр төдий олон намын тогтолцоонд шилжсэн боловч өнөөгийн манай намууд хаалттай нийгмийн, эсвэл Орвэлийн 1984 –т гардаг шиг намын бүтэц зохион байгуулалтаас өөрчлөгдсөнгүй юу дээ.

Нам намайг тэжээнэ

Нам нь улс төр бизнесийн бүлэглэл болсон учраас мөнгөний ихэнх нь намын сүлжээгээр урсдаг болов. Хоёр нам эдийн засгийн гол салбаруудыг хуваан авч, колончлон атгасан тул ДОТУУР намуудаас гадуурх бизнес хийх боломж бараг үгүй. Намаар л дамжиж хоолонд хүрдэг амьдралын үндсэн хэв маяг тогтох шинжтэй. Хоолонд хүрээд зогсохгүй намын харьяаллаар дамжуулан нийгмийн баялгаас зувчуулдаг, шамшигдуулдаг, шимдэг сордог болжээ. Намуудын хүчний тэнцвэр нь улс төрийн гэхээсээ илүүтэй бизнесийн бүлэглэлүүдийн хүчний харьцаагаар тодорхойлогдоно. Хоёр намын хооронд үзэл суртлын гэхээсээ илүүтэй зах зээлээ булаацалдсан колончлон хуваах тэмцэл явагдаж байна.

Нам намайг хамгаална

Идэж ууснаа шингээхгүй бол идэхийн хэрэг юу билээ. Шударгаар нэгэнт их хэмжээний мөнгө олох боломжгүй тул илүү тэгш эрх эдлэхээс өөр аргагүй болно. Илүү тэгш эрхээрээ илүү жоохон идсэнийг нь иргэний нийгмийнхэн авлига, албан тушаалын хэрэг, төсвийн мөнгийг зувчууллаа, төрийн албыг зарлаа, татвараас бултлаа, хууль зөрчлөө гэмт хэрэгтэн боллоо гээд баалаад байхаар яах гэхэв намаа л бараадаж, намынхаа хормой доогуур шургахаас аргагүй. Эцэст нь нам нэртэй гэмт хэргийн бүлэглэл болох тал руугаа хазайлаа. Одоо манай намууд нам биш мафи, синдикат бүлэглэлүүд боллоо хэмээн амтай бүхэн шуугиж, сонин бүхэнд бичиж байна.

Нам миний амьдрал

Намгүйгээр амьдралаа төсөөлөх аргагүй хүмүүс нийгэмд бий болов. Нам дамжихгүйгээр, нам нийлэхгүйгээр, сэм хуйвалдахгүйгээр улс төрөөр бөөлжихгүйгээр амьдарч чадахаа байсан хүмүүс, намаар далайлгаж, намаар айлгаж хоол олж иддэг хэсэг, намаа зарж, намдаа зарагдаж ашиг олдог бизнесүүд, намаа дэмжин сонгуульд өрсөлдөж, сонгуулийг Соёолонгийн уралдаан шиг үзэж ханамж авдаг, сонгуулиар баримжаалан амьдардаг намын фанатикууд төрөв, ялгарав. Намаар далайлган бусдыг дээрэнгүйлэх, бусдыгаа бороохойдох мэргэжил бий болов. Намаас нь салгачихвал сахил санваараа алдсан лам шиг, хөнгөлүүлсэн хурга шиг, эрэг дээр хаягдсан жараахай шиг ангалзах хүн олон. Амьдралын зорилгоо намаар дамжуулан харж буй тул нам бол тэдний хувьд амьдрал нь.

Нам гишүүнээ мэднэ

Намын бодлого гэх нэрийн дор намууд гишүүдээ үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхийг нь боогдуулж байна. УИХ-ын гишүүн хичнээн өөр үзэл бодолтой байсан ч хамаагүй намын бүлгийн шийдвэрийг сөрөх эрхгүй болох нь олон зүйл дээр батлагддаг. Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд л АН сонгуулийн пропорциональ системд шилжих асуудал дээр Э.Бат-Үүл гишүүнийг нухчин дарж авлаа. УИХ-ын гишүүн бүх ард түмний элч, эсвэл ядахдаа тухайн тойргийн сонгогчдын элч биш, намын эрэг шураг, кнопчин төдий болж байна. УИХ-д нууцаар санал хураалт явуулдаг байсан практикийг халж, илээр санал хураалт явуулдаг болсон нь цорын ганцхан зорилготой. Энд ардчилал, шударга ёс, үндэсний эрх ашиг энэ тэр огтхон ч хамаагүй. Намууд зөвхөн гишүүдээ, тэдний саналыг л хянаж байхыг хүссэн хэрэг. УИХ-ын гишүүд нь хууль тогтоогч, санаачлагч эрх бүхий субъект парламентач биш, ердөө л намын хувьд УИХ гэж нэрлэгдсэн талцааны нэг санал төдий ажээ. Тиймээс УИХ-ын гишүүдийг НАМ мэднэ.

Нам бүлгээ мэднэ

Үндсэн хуулинд ч байхгүй намын бүлэг зөвлөл гэх бүтэц, УИХ-ын гишүүдийн саналыг багцална. Удирдах зөвлөл, зөвлөлдөх хороо зэрэг нь намыг төлөөлнө. Тэд намын гишүүдийг төлөөлөх хэрээр намын гишүүдээ мэднэ. Удирдах зөвлөл, зөвлөлдөх хороогоо намын дарга нь атгана. Намын даргын үгнээс зөрвөл сонгуульд нэр дэвших эрх нь төдийгүй, улс төрийн карьер нь төгсгөл болно. Тэгэхээр намыг намын дарга мэднэ.

Нам, Засгийг мэднэ

М.Энхсайханы засгийн газрыг огцруулах цаад шалтгаан нь Ц.Элбэгдоржийн засгийн эрх мэдлийг өөртөө авах гэсэн хүсэлд байлаа. Тиймээс л сонгуульд ялсан намын дарга нь ерөнхий сайд болох ёстой гэсэн үндэслэлээр өөрийн намын засгийн газрыг огцруулж тэрээр ерөнхий сайд болж байсан билээ. 2007 онд түүх давтагдав. МАХН-ын Засгийн Газрын ерөнхий сайдыг МАХН хурлаараа авч хаяв. МАХН-ын шинэ дарга С.Баяр “Би намын дарга болсон учраас намаа сонгуульд ялуулахын тулд бүхнийг хийнэ. Бүх хариуцлагыг би хүлээнэ. Гэхдээ энэ хариуцлагыг хүлээлгэхийн тулд үүнтэй тэнцэх хэмжээний эрх мэдлийг минь надад өгөөч” хэмээн МАХН-ын 25-р Их Хурлын төлөөлөгчдөөс хүсэв. Хүсэл нь ч илбэт цурхайн тушаалаар ёсоор боллоо. Засгийн газрыг томилохыг ч нам мэднэ, засгийн газрыг огцруулахыг ч нам мэднэ. Засгийн газрын насыг нам тодорхойлно. М.Энхсайханы, Ц.Элбэгдоржийн, Ж.Наранцацралтын, М.Энхболдын гээд огцорсон Засгийн Газруудын төөргийг нам л шийдэж байв. Засгийг НАМ мэддэг юм.

Нам Монголыг мэднэ

Гэтэл байтлаа намын дарга нар Монголыг мэдэх гэнэ. Стратегийн орд газруудын 51%-ийг Монголчууд мэднэ, монголын тал мэднэ, төр мэднэ гэхчлэн ялгаатайгаар янз бүрээр тайлбарлаж байгаа ч 51 –ээс дээш хувь гэдэг дээр хоёр намын дарга нар анх удаа зөвшилцлөө. Бид үндсэн эрх ашиг дээрээ санал нэгдэж зөвшилцлөө. Одоо бүх юм ОК, Монголын тал хожно. Бид нэгдсэн шийдэлд хүрлээ хэмээн хоёр намын дарга бөөрөө нийлүүлж байгаад мэдэгдэл хийв. Гэхдээ байз. Энэ хоёр л зөвшилцөөд 51-ээс дээш хувийг эзэмших шийдэлд хүрсэн юм бол, ингэж шийдэгдэхгүй байсны шалтгаан нь ч мань хоёрт байжээ дээ. Энэ хоёр л хоорондоо хувааж авах асуудал дээрээ тохиролцохгүй байснаас энэ асуудал гацаж байсан гэж ойлгогдож байна. Монголын баялагийг хоёр намын дарга мэддэг юм байна. Монголын төр гэдэг чинь намын дарга нар юм биш биз.

Нам чамайг мэднэ

Жирийн иргэн, мөрөөрөө ажлаа хийгээд явж байгаа ажилчинд цалингаас өөр илүү харах зүйлгүй хонгийн хоолны төлөө ажилласаар. Монголыг тэжээж хувцаслаж байгаа жирийн ганзагын худалдаачин хэдэн төгрөг олох гэж өдөр шөнөгүй зүтгэж, хоногийн 18 цаг ажиллаж, нялх хүүхдээ гэрт нь хоолтой хоолгүй цоожлон орхиж зүтгэцгээнэ. Хэнээс ч гуйхгүй, амьдралаа аваад явж байгаа жирийн малчин, тариаланч, ажилчин, багш, эмч, ганзагачин худалдаачин, мянга мянган жирийн иргэд өөрийн амьдралыг болгоод зогсохгүй, төрийг нуруундаа үүрч явна. Энэ дундчуул дээр л монголын нийгэм тогтож байгаа. Тэгэх тусам тэдэн дээр хамаг ачааг овоолно. Нам гэдэг чинь би байгаа юм хэмээн цээжээ дэлдэх хэдхэн хүнийг чухамдаа тэд л тэжээдэг. Гэтэл тэд нь эсрэгээрээ тэжээгчдээ мэдэх гэнэ. Нам солигдвол засаг солигдоно, Засаг солигдвол дарга солигдоно. Дарга солигдвол ажлын багаа бүрдүүлэх нэрээр ажилчид нь солигдоно. Энэ гинжин урвал хаа хүрч зогсдог бол. Чухам цөмийн гинжин урвал шиг эцэс төгсгөлгүй үгрэлжилж нийгмийн эд эс болгонд хүрч үйлчилж манаач жижүүрээс эхлээд бүх ажилчин албан хаагчдад, цэцэрлэгийн хүүхдээс авахуулаад тэтгэврийн хөгшдийг хүртэл хамрана. Нам чамайг ч мэднэ. Би нам бус хэмээн хичнээн хашгичивч тэртээ тэргүй намын буулганд орно. НАМ ЧАМАЙГ ХАРЖ БАЙНА.

Дотоод нам 

Манай өнөөгийн намууд маань социалист нийгмийн үеийн намын бүтэц зохион байгуулалттай, гишүүнчлэлтэй, үзэл сурталтай, нам гэсэн нэртэй бүлэглэлүүд болжээ. Намуудын удирдах байгууллагыг улс төрийн товчоо, удирдах зөвлөл, зөвлөлдөх хороо гэж ямар ч гоё нэр өгч өөр өөрөөр нэрлэсэн ялгаагүй. Нам нэрээр хоол олж идэж ахиуц ашиг хүртдэг хэсэг нь энэхүү ДОТООД намууд ажээ. Сонгуулийн үр дүнд ашиг хүртдэг 2000 орчим хүн л байдаг хэмээн хоёр намын дарга зэрэгцэж суугаад зөвшилцөж, толгой дохилцож байсан сан. МАХН, АН –ын жирийн гишүүдийг би огтхон ч буруутгасангүй. Тэд гэмт хэрэгтнүүд огтхон ч биш, авлигачид, бузар булай, садар самуун, ёс бусын үүр уурхай ч биш. Гагцхүү энэ ДОТООД намын хоёр мянга нь л улс төрөөр бөөлжиж, улс төрөөр амьдарч, улстөрждөг ажгуу.

Нам гэж юу юм бэ?

1. Бид намын тухай олон тодорхойлолтыг мэдэх боловч үзэл бодлоороо нэгдсэн гэсэн үгийг огтхон ч анхаарч байсангүй, зөвхөн зохион багуулалттай засгийн эрхийн төлөөх бүлэг, бөөгнөрлийг л ойлгож иржээ. (Бидэнд үзэл бодол мөрийн хөтөлбөр бий юу? Ч.Тамир)

Манай намууд өөрсдийгөө ямар нэгэн үзэл баримтлалтай мөрийн хөтөлбөртэй гэж тунхаглах боловч өөр хоорондоо ерөөсөө ч ялгарахаа байсан байна. Баабар нэгэнтээ монголын намуудыг зүүний намуудын овоолго хэмээн дүгнэсэн санагдана. Үйл ажиллагаагаар нь дүгнэлт хийвэл үнэхээр бүгд л зүүний бодлоготой намууд байгаа учир өөр хоорондын үзэл бодлын, зарчмын ялгаа, өрсөлдөөн үгүй зөвхөн засгийн эрхийн төлөөх эцэс төгсгөлгүй тэмцэл, сэм хуйвалдаан, нам нийлэлдээн болжээ.

Доктор Батчулуун, либертари үзлээс бүгд хулгайлж байна гэжээ. Хэлж ярьж байгаагаас нь онолдож байгаагий нь сонсоход үнэхээр л бараг бүгдээрээ либертари үзэлтэй ч юм шиг. Гэхдээ яг сонгууль дөхөөд ирэнгүүт социалист амлалт нь онолын дүгнэлттэй нь зөрөлдөж ердөө л популизм үлдэнэ. Либертари үзэлтэй социалистууд гэх гаж улс төрчид өнөөдөртөө намуудыг бүрдүүлж байна. Тодорхой хэвшмэл үзэл баримтлалгүй, аль таалагдсанаа ярьдаг ёлкны тоглоом шиг үзэл бодолтой, мөнгө өгнө тараана гэсэн амлалт голдуу мөрийн хөтөлбөртэй дандаа зүүнтнүүд үлджээ. Өөрөөр хэлбэл Монголын нийгэмд үзэл бодлын өрсөлдөөн үгүй болж, оюун санааны орон зай хоосорч эзгүйрсэн байна. Энэ бол гарцаагүй улс төрийн тэргүүлэх хүчний орон зай үгүйлэгдэж байгааг харуулах юм.

2. Итгэл үнэмшлээрээ нэгдэж нам байгуулж чадахгүй буй тул эрх ашгаараа нэгдэж бүлэглэл бөөгнөрлийг үүсгэв. Эрх ашиг гэдэг нь нийгмийн аль нэг бүлэг давхаргын эрх ашиг юм уу дийлэнх олонхын эрх ашиг гэхээсээ илүүтэй нийгмийн өчүүхэн хэсгийнхний хувийн явцуу эрх ашиг, бүлэглэлийн ашиг сонирхлыг илэрхийлэх болсон тул нийгмийн бааз суурьгүй болж, намаас дайжих үзэгдэл гаарлаа. МАХН амлалтын бодлогоороо нийгмийн доод давхаргынхан, ядуучуудын саналыг булаагаад байгаа байдал нь бусад намуудын атааг хөдөлгөж, уралдан амалж, өрсөлдөн мөнгө тарааж, булаацалдан халамжлахаар тачаадаж байна. Ядуучуудын төлөө, иргэдийнхээ төлөө, нийгмийн сайн сайхны төлөө гэх арга хэмжээнүүдийн эцсийн үр ашиг нь нийгмийн цөөнх хэсэгт оногдож, нийгмийн баялгийг ДАРГА ангийнханд л хүртээж, баялгийн хуваарилалтыг улам шударга бус болгосоор байна. Энэ дүйвээнд нийгмийн дунд ангийнхан, дунд давхаргынхны эрх ашиг ор хоосон орхигдож, завсарт нь гоожлоо. Хамаг хүнд ачааг нуруундаа үүрч байгаа нийгмийн дунд давхаргынхан, жирийн багш эмч, инженерүүд, жижиг дунд үйлдвэрлэл, бизнес эрхлэгчид, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчид, малчид тариаланчдын эрх ашиг хохирч байгаа нь тэдний эрх ашгийг илэрхийлэх нийгмийн институц байгуулагдах зайлшгүй хэрэгцээг тодорхойлно.

3. Нам гэсэн ойлголтыг МАХН ба АН -аар төлөөлүүлэн ойлгох болсон тул нам гэхээр ийм л заваан юм байдаг гэсэн сэтгэлзүй нийгэмд бүрджээ. Намуудыг шинэчлэх, дотоод ардчиллыг сайжруулах, үзэл бодлын индэр болгох, шударга өрсөлдөөний талбар байлгах механизм, зарчим, хүсэл эрмэлзэл аль аль намын эрх баригчдад байхгүй болжээ.

Улс төрийн НАМ гэсэн ойлголт XXI зуунд шал өөр утга агуулгатай болж байна. Тиймээс шинэ зууны нам гэсэн ойлголттой яв цав таардаггүй юмаа гэхэд дөхөж очих, шинэ зууны цоо шинэ, ёс суртахуунтай, зарчимтай, бүтэц зохион байгуулалттай, үзэл баримтлалтай, дунд давхаргынхны эрх ашгийг илэрхийлсэн ШИНЭ нам үүсэн байгуулагдах эрэлт хэрэгцээ, орон зай, цаг хугацаа, хүлээлт Монголын нийгэмд бүрдсэн байна.

2008 ОНЫ 4 САРЫН 1

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: