Ц.Болдын блог

Just another WordPress.com weblog

Archive for August, 2009

ЖИНХЭНЭ ПАРЛАМЕНТ

Posted by bolod on August 21, 2009

А.Дюмагийн зохиолуудыг хүүхэд байхдаа мөн ч амтархан уншдаг байж билээ. Тэр дундаа “Шадар гурван цэрэг”, түүний үргэлжлэл болох “Хорин жилийн дараа” зэрэг зохиолуудыг бүр ч шимтэн уншдаг байлаа. Хэдэн удаа давтан уншсан тоогоо алджээ. “Хорин жилийн хойно” зохиол бараг 900 гаад хуудастай бандгар зузаан ном, би хоёрхон шөнө л уншиж дуусгаж билээ. “Арван жилийн дараа” зохиол 3 боть, Монгол хэлээр орчуулагдаагүй, зөвхөн орос хэлээр л байх, гэхдээ төв номын санд 1 ба 3 –р боть нь л байдаг байж билээ. Оросоор сайн ойлгохгүй хэрнээ л захиалан авч, гөрдөн уншиж дуусгасан. Би ямар орос сургууль мургуульд сурсан ч биш, ардын хүүхдүүдтэй адил жирийн монгол сургуульд сурсан. Бушуухан орчуулагдаж гараасай гэж мөн ч их хүлээсэн дээ. Тэгсгээд мартаж орхиж, юун ном момтой манатай нэгэн үе өнгөрсөн юм, Монголд. 20 гаран жил өнгөрсний эцэст монголоор орчуулагдаад гарчихсан байсанд, яамай даа гэж их л олзуурхсан сан. (Гэхдээ орчуулга нь ч тааруухан юм уу, зохиол нь ч сонирхолгүй юм уу, миний хүлээлтэд хүрээгүй) Read the rest of this entry »

Posted in Хэрүүлийн чанартай, Цанхаархал | Tagged: , | 2 Comments »

САНДАЛХААНЫ ЗАМ

Posted by bolod on August 12, 2009

…Нарийн өвс ургасан малын сайхан бэлчээртэй

Нааш цааш сүлжсэн тэнэгэр сайхан нутагтай…

90-ээд оны эхээр ийм үг гарчихсан байж билээ. “Сандалхааны муужруулсан зам” гэж. Тэр нь замгүй газраас долоон дор, нүх донсолгоо болсон там байдаг байлаа. Сандалхаан тэр үед зам тээврийн ч юм уу, дэд бүтцийн ч юм уу нэг тиймэрхүү яамны сайд байсан юм. Тэгээд л хөөрхийгийн нэрийг замтай нь холбочихгүй юу. Өөрөө ч бас болдоггүй, түмэн шалтгаан тоочоод, ямартай ч замын ажил урагш ахидаггүй л байсан болтой юм. Сайжруулсан шороон зам гэж далан шуудууг нь барьж хайргаар хучсан тийм замыг хэлдэг байлаа. Хориод жилийн дараагаар “эзэнтэй зам”-ын уралдаанд Дамба-Очирын нэр тэргүүн магнайд явна. “Очир төв” компани, Лүнгийн чиглэлийн тендерт ялсан боловч, санхүүгийн хямрал, бэлэн мөнгөний хомсдол энэ тэрээр шалтаглан хугацаагаа хэд хэдэн жилээр сунгаж, хойшилж байгаа билээ. 11 сард л дуусна, хүлээлгэж өгнө гэх боловч оныг нь тодорхой заагаагүй учраас яг хэзээ дуусах нь бүрэнхий. Зам ч дүүрч, Замгүй учраас замын хоёр талын бэлчээр, нутаг ёстой л талхлагдаж дуусаж байгаа ажээ.

Read the rest of this entry »

Posted in БАЙГАЛЬ ОРЧИН | 1 Comment »

АЛТАН БУЛАГ ХЭНИЙ НУТАГ ВЭ?

Posted by bolod on August 6, 2009

…Өлгий сайхан ууланд өвгөдийг тавьсан газар

Үр ач хүүхдийн үржиж өссөн орон…

…Хүннү Сүннүгийн үеэс хөгшид өвгөдийн минь нутаг

Хөх Монголын цагт хүчирхэг боссон орон…

Ю.Цэдэнбалыг муу хэлэх шалтгаанууд дотроос Монголыг Орост нэгтгэх санал гаргаж, хоёронтаа хүсэлтээ илгээж байсан гэдэг нь билээ. Тэрчлэн Ю.Цэдэнбал хилийн асуудлыг бүрэн шийдэж, хилийн ямар ч маргаангүй болгосон, ялангуяа өмнөд хилийн асуудлыг амжилттай шийдсэн (Үүнд нь нөлөөлсөн гадаад дотоод олон хүчин зүйл бий, гэвч) хэмээн хэлцэх боловч энхүү ялангуяа гэж онцлох үгийн цаана хойд хилийн асуудал “жоохон” маапаантай болсон болохыг хавчуулаад байх шиг. Хойд хилийн асуудлыг шийдэхдээ Монголын нутгаас Орост тасдан өгч, тэр дундаа өөрийн төрсөн нутаг, өөрийн төрсөн гэрийн буйрыг хүртэл Оросуудад бэлэглэсэн байгаа юм даа гэлцэн муулдаг байлаа. Би Увс аймгийн Давст сум, тэр бүү хэл хойд хил, Давст ууланд очиж, давсны уурхайг үзэж явахад нутгийн иргэд тэр уул манайх байлаа гэлцэн шүүрс алдаж байж билээ.selenge 073 (Small)

Read the rest of this entry »

Posted in БАЙГАЛЬ ОРЧИН | 5 Comments »

СИБИРИЙН ХҮЙР ХОРХОЙ

Posted by bolod on August 5, 2009

…Хэнтий, Хангай, Саяаны өндөр сайхан нуруунууд

Хойд зүгийн чимэг болсон ой хөвчин уулнууд…

Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзийт, Уянга сумууд, уг нь модны орон, Улаан цутгалан, Орхоны хавцал, Төвхөн хийд, Үүртийн тохой, Цагаан гол, Найман нуур байгалийн үзэсгэлэн бүрдсэн газар. Гэвч мод нь хүн харахаас нүд халтирмаар болжээ. Халуун зунаар гандаж шарлаад, хатаж харлаад, өвчинд баригдсан хүн шиг өрөвдмөөр болжээ. Шалтгаан нь Сибирийн хүр хорхой, модыг өдөр шөнөгүй, ээлж тулаагүй, идэж шамшигдуулж байгаагаас. Ёстой л хүйртэл нь идэж байна. Эрх биш шинжлэх ухаан технологи хөгжсөн XXI зуун. Гэтэл өчүүхэн муу хэдэн өтөнд хамаг ойгоо харсаар байгаад идүүлээд дуусчихаж. Үүний тулд л байгаль орчны яам, дархан газрын хамгаалалтын алба, хортон мэрэгчтэй тэмцэх, шавьж устгах олон алба байгууллага байдаг биш үү? Read the rest of this entry »

Posted in БАЙГАЛЬ ОРЧИН | 2 Comments »